Napisano 28.02.2005 - 14:16
Właściwie wszystko co znam... Brakuje mi III, V i VII Symfonii oraz Mszy. Mówię jednak o nagraniach późnych, z monachijczykami na płytach EMI. Wcześniejsze, wydane przez DG, są świetne, ale jednak tradycyjne, i tu przegrywają z innymi genialnymi interpretacjami. Weźmy dla przykładu IX Symfonię: Furtwaengler dał jej kreację, która określa chyba maksymalny wymiar dramatyzmu i nasycenia emocjonalnego jaki można osiągnąć w tej Symfonii. Tej sugestywnej potęgi wizji nie osiągają inni wykonawcy, choć często wielcy są i jak najbardziej godni słuchania, jak np. Jochum. Mieści się tu także Celibidache ze stuttgartczykami. Jednak w Monachium mamy już do czynienia z innym spojrzeniem: tam, gdzie wcześniej szukał łączenia dynamiki ze śpiewnością, teraz tworzy żywy ORGANIZM; gdzie dyrygował INSTRUMENTAMI, teraz dyryguje MUZYKĄ. Oczywiście mamy o wiele wolniejsze tempo - w ten sposób scherzo przestaje (wreszcie) ciężko podskakiwać, a staje się potężną konstrukcją. Różnica jednak uderza od samego początku, od wprowadzenia, od sposobu podania pierwszego tematu, który teraz staje się po prostu naturalnym oddechem... To muzyka hipnotyczna, której trzeba słuchać w skupieniu - bo inaczej się nie da; ona pochłania. Czy to zasługa zen i buddyzmu - prawdopodobnie po części tak, choć nie wiem, w jaki sposób się nimi Celi przejmował, jak go absorbował. Widzę natomiast, że jest to jego punkt dojścia na drodze, którą kroczył konsekwentnie od momentu, gdy po śmierci Furtwaenglera w BErlinie wybrano Karajana zamiast niego. Całym swoim dorobkiem, całą swoją anty-karierą zaczął dowodzić, że ma w pogardzie taką rywalizację i cały muzyczny rynek i przemysł. Stąd oczywiście brak nagrań oficjalnych, czyli komercyjnych, na które się nie godził. (Dodajmy, że EMI i DG nie mają w żadnym wypadku jego autoryzacji swoich serii, które nie bez kozery wydane zostały po śmierci dyrygenta - nagrania sprzedał jego syn, zaprzeczając życiowemu credo ojca; zresztą mimo wszystko na nasze szczęście) Wpisują się tu jego przemiany stylistyczne - od gigantycznego temperamentu stopniowe przechodzenie do kontemplacyjnej, buddyjskiej(?) medytacji.
3
