Bez przesady. Nagranie wielkie - ale czy najwybitniejsze? A czy jest potrzeba określania jedynego - najwybitniejszego nagrania? Temu nagraniu można by na przykład - oczywiście przekornie i na siłę - zarzucić, że jest zbyt doskonałe. Mamy parę spiżowych, wokalnych czempionów(Melchior i Lehmann), którzy perfekcyjnie deklamują - rzec można nawet - cyzelują przed nami swój Tragizm. A gdzie przypisane tym postaciom zapętlenie, pęknięcie, cały ten paradoks, wedle którego jedyną formą spełnienia jest dla nich incest, a jedyna formą wyzwolenia - śmierć? W tym aspekcie lepiej pasuje mi na przykład para szorstkich i nieco niezdarnych kochanków Vinay-Resnik. Z kolei King i Rysanek lepiej oddają wybuchowy erotyzm związku młodych Walsungów, a Vickers i Janowitz - tegoż związku eteryczny fatalizm. Zgadzam się, nagranie Waltera jest doskonałe, uwielbiam je i tak dalej. Ale doskonałość to nie wszystko, a kontakt ze sztuką nie zawsze musi polegać na uwielbieniu...

Drogocenny Broyu nie podążaj tą drogą! ;))

O ile jeszcze nagranie "Ringu" Barenboima z 1991 z Bayreuth - ten jego najbardziej popularny boks audio z Teldec - to bardzo dobra realizacja (pomijając Tomlinsona, który jest jednym z najsłabszych Wotanów jakich słyszałem), to kolejne odgrzewane kotlety z La Scali, są jak słabsze potrawy, w których kucharz nadmiarem przypraw tuszuje schrzaniony smak. Orkiestra nie jest też tak elastycznie i ciekawie poprowadzona jak w nagraniu z Bayreuth a Tomlinson wokalnie zjechał chyba jeszcze niżej (zresztą w tym 1991 najwidoczniej Barenboim wpadł w jakiś trans albo go olśniło). Oczywiście jeśli spodobał Ci się ten spektakl - to kupuj. Tyle tylko, że mogąc delektować się szklaneczką pysznej 17-letniej Balvenie, co sięgać po czerwonego Johnnie Walkera? ;)

Muzyka Ryśka jest wymagająca, wręcz "wizualna" i ma odpowiednio oddziaływać na wyobraźnię. Jedziemy na cienkim ostrzu nożna. Tutaj Wotan nie może tylko "udawać" Wotana i odpowiednią intonacją, modulacją głosu "starać się" uzyskać głębię, moc i stosowną barwę (jak Tomlinson u Barenboima) - bo nie brzmi to odpowiednio przekonywująco. Tutaj Wotan ma "być" Wotanem i albo ma ten głos potężny i głęboki jak katedra, do tego potrafi zawijać nim elastyczne meandry i prowadzić wciągającą narrację (jak Hotter u Knappertsbuscha czy Kraussa) - albo nie. Jest jeszcze trzecia opcja, że nie mając tak mocnego głosu jak Hotter, ale posługując się nieco innymi środkami wyrazu i przemyślaną interpretacją, może uzyskać bardzo ciekawe efekty. Imo taką znakomicie przemyślaną, inteligentną interpretację pokazał Ferdinand Frantz w nagraniu z 1954 pod batutą Furtwanglera. Posłuchaj sobie znakomicie zremasterowanej Walkirii z Naxos Historical z tego cyklu. Pierwsza liga.



Jako że gdzieś na 7 podstronie tego wątku padały już wypowiedzi na temat tego zestawu i pytał o to ktoś jeszcze, odpiszę trochę szerzej i dorzucę kilka zwyrodniałych przemyśleń ;) W telegraficznym skrócie: jest to tandetnie i tanio wydana kobyła, której ze 3 sztuki jeszcze straszą gabarytem i brzydkim opakowaniem w Empiku na Marszałkowskiej. Miałem w ręku, słuchałem obszernych fragmentów żeby porównać z innymi wydaniami i sądzę że ten boks ma może ze dwa plusy i kilka nieco bardziej znaczących minusów (oby tylko te plusy nie przysłoniły nam tych minusów! ;))

Przede wszystkim znaczącą częścią tego zestawu jest jak wiadomo jest "Ring". A jak "Ring" to keine Gunther Neuhold!
Na rany Amfortasa! Gunther do roli Wotana zatrudnił Johna Wegnera a to chyba jeszcze gorszy Wotan niż Tomlinson (niech to schlagen trafen cuzamen!). Wiesz Broy, bywają takie momenty u Wagnera, kiedy ten dosłownie "zatrzymuje czas", szczególnie w duetach. Akcja maksymalnie spowalnia, całość płynie na granicy statyczności, a mimo to wiele się tam dzieje! Takie oddziaływanie na kilku poziomach (trudno to na szybko opisać). To wymaga cholernie wysubtelnionej, przemyślanej narracji i zgrania masy niuansów i tego u Neuholda nie ma... Żeby jeszcze było tam ostre walnięcie i efekt jak u Soltiego, ale i tego tam nie znajdziesz. Tak kluczowy finał Walkirii, tak magiczne "Leb' Wohl, Du Kuhnes", które u Knapperstbuscha powoduje, ze rozdziawiasz gębę z wrażenia i zapominasz przełknąć szkockiej, którą delektowałeś się jeszcze scenę temu - tutaj powoduje co najwyżej reakcję typu "WTF? To był to? Coś przespałem?".. BTW to przy szklaneczce dobrej szkockiej świetnie się słucha Wagnera :)

Są oczywiście w tym kobylastym boksie i świetne nagrania, ale po pierwsze niemal wszystkie znajdziesz w innych wydaniach po znacznie lepszym remasteringu, a po drugie pomimo że sam mam ze trzy duże półki zapakowane po brzegi Wagnerem, to nie kupowałbym Ryśka rzutem na taśmę "na kilogramy", w dodatku pod tak kiepskim labelem jak Membran/Documents. Zresztą na co Ci dzieła wszystkie? Wagner to przede wszystkim syntetyczny dramat muzyczny, "unendliche melodie", chromatyka i gęsta muzyczna tkanka, rekreowanie mitu i TEATR. Jednym słowem Holender (i to tak na granicy), ale głównie Tannhauser, Lohengrin, Ring, Tristan i Parsifal. Te wszystkie wczesne operki "Boginki" czy "Zakaz miłości" to chyba bardziej jako ciekawostki pt: "jak rozwijał sie ryśkowy warsztat" zanim doszedł na szczyt. Wracając do lepszego remasteringu - jest w tym boksie genialny "Holender" pod batutą Clemensa Kraussa z 1944. Tyle że znacznie lepiej zremasterował to Preiser Records. Jest również mój ulubiony Parsifal pod Knapperstbuschem z 1951 (cudo!), tylko że jak słuchałem kilku fragmentów z boksa o który pytasz - to brzmiało to tak, jakby ktoś kolumny zakrył kocem. Mam to nagranie zremasterowane i wydane przez Naxos i brzmi znacznie lepiej. Jest również kultowy "Tristan" pod batutą Furta (studyjne nagranie), ale argumenty j.w.

Plusami tego bydlęcia 43-płytowego są dwie rzeczy: cena i "Lohengrin". Otóż w boksie tym jest bardzo ciekawe i trudno dostępne nagranie Lohengrina z Keilberthem (Bayreuth 1953). Z tego co posłuchałem kluczowych dla siebie fragmentów, to zupełnie inne ujęcie niż zachwalany za "Lohengrina" Kempe. Świetnie sie słucha młodego Windgassena (wprost extra!), rewelacyjna i oryginalna w roli Elzy wydaje się również Eleanor Steber, znakomite i szalone chóry które przygotował zresztą w tym nagraniu słynny Master of Disaster - Wilhelm Pitz. Tyle że dla samego Lohengrina to chyba nie warto. A oszczędzać na Wagnerze, to jak oszczędzać na szkockiej. Szkoda zdrowia :)

JazzyFan